📚 ເນື້ອໃນບົດຮຽນ: ການສ້າງ ແລະ ນຳສະເໜີປະສົບການດ້ວຍເຄື່ອງມື ICT

ພາກທີ 1: ຫຼັກການຂອງການນຳສະເໜີທີ່ດີ (What makes a good presentation?)

ການນຳສະເໜີ (Presentation) ບໍ່ແມ່ນການກັອບປີ້ເນື້ອໃນຈາກປຶ້ມມາໃສ່ໜ້າຈໍແລ້ວຢືນອ່ານໃຫ້ໝູ່ຟັງ, ແຕ່ມັນຄື "ການເລົ່າເລື່ອງ" (Storytelling) ເພື່ອສື່ສານໃຫ້ຜູ້ຟັງເຂົ້າໃຈ, ເຫັນພາບ ແລະ ຄ້ອຍຕາມ. ການນຳສະເໜີທີ່ດີປະກອບມີ 3 ອົງປະກອບຄື:

  1. ເນື້ອໃນດີ (Good Content): ມີຈຸດປະສົງຊັດເຈນ, ລຽງລຳດັບເຂົ້າໃຈງ່າຍ.

  2. ສື່ປະກອບດີ (Good Design): ສະໄລ້ອອກແບບງາມ, ເບິ່ງສະບາຍຕາ, ດຶງດູດຄວາມສົນໃຈ.

  3. ຜູ້ເວົ້າດີ (Good Delivery): ນໍ້າສຽງໜ້າຟັງ, ມີຄວາມໝັ້ນໃຈ, ບໍ່ຢືນອ່ານແຕ່ຈໍ.

ພາກທີ 2: ໂຄງສ້າງການຂຽນເນື້ອໃນປະສົບການ

ກ່ອນຈະເປີດຄອມພິວເຕີເຮັດສະໄລ້ ນັກຮຽນຕ້ອງຮ່າງເນື້ອໃນລົງເຈ້ຍກ່ອນ ໂດຍແບ່ງການເລົ່າເລື່ອງອອກເປັນ 4 ສ່ວນ:

  • ສ່ວນທີ 1: ເປີດເລື່ອງໃຫ້ໜ້າສົນໃຈ (The Hook): ແນະນຳຕົວເອງ ແລະ ບອກວ່າຈະມາເລົ່າປະສົບການກ່ຽວກັບຫຍັງ (ເຊັ່ນ: "ມື້ນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະມາເລົ່າປະສົບການ ການເຮັດໂຄງການຈົບຊັ້ນທີ່ທັງອິດເມື່ອຍ ແຕ່ກໍຄຸ້ມຄ່າທີ່ສຸດ").

  • ສ່ວນທີ 2: ເລົ່າເຫດການ (The Situation): ເກີດຫຍັງຂຶ້ນ? ເຮັດຢູ່ໃສ? ເຮັດກັບໃຜ? ແລະ ໄດ້ນຳໃຊ້ເຄື່ອງມື ICT ຫຍັງແດ່ເຂົ້າໃນວຽກນັ້ນ? (ເຊັ່ນ: ໃຊ້ Google Docs ພິມບົດຮ່ວມກັນ, ໃຊ້ CapCut ຕັດຕໍ່ວິດີໂອ).

  • ສ່ວນທີ 3: ຈຸດປ່ຽນ ຫຼື ບັນຫາ (The Challenge): ເລົ່າອຸປະສັກທີ່ພົບພໍ້ ເພື່ອໃຫ້ເລື່ອງມີຄວາມຕື່ນເຕັ້ນ ແລະ ບອກວິທີທີ່ເຮົາໃຊ້ແກ້ໄຂບັນຫານັ້ນ.

  • ສ່ວນທີ 4: ບົດຮຽນທີ່ໄດ້ຮັບ (The Lesson Learned): ສະຫຼຸບວ່າປະສົບການຄັ້ງນີ້ສອນຫຍັງໃຫ້ເຮົາແດ່ ທັງທັກສະດ້ານເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ທັກສະການເຮັດວຽກຮ່ວມກັບຄົນອື່ນ.

ພາກທີ 3: ຫຼັກການອອກແບບສະໄລ້ດ້ວຍເຄື່ອງມື ICT (Slide Design Rules)

ເມື່ອໄດ້ເນື້ອໃນແລ້ວ ກໍເຖິງເວລາໃຊ້ໂປຣແກຣມ (PowerPoint, Canva, Google Slides) ມາຊ່ວຍສ້າງພາບກຣາບິກ. ໃຫ້ນັກຮຽນຍຶດຫຼັກການດັ່ງນີ້:

  • ກົດ 6x6 (ໜ້ອຍແຕ່ຫຼາຍ): ໜຶ່ງໜ້າສະໄລ້ ບໍ່ຄວນມີຕົວໜັງສືເກີນ 6 ແຖວ ແລະ ໜຶ່ງແຖວບໍ່ຄວນເກີນ 6 ຄຳ. ໃຫ້ພິມສະເພາະ "ຄຳສຳຄັນ" (Keywords) ບໍ່ພິມເປັນປະໂຫຍກຍາວໆ.

  • ຮູບພາບແທນຄຳເວົ້າ: "ຮູບພາບ 1 ຮູບ ສາມາດແທນຄຳເວົ້າໄດ້ພັນຄຳ". ໃຊ້ຮູບພາບທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບປະສົບການ, ໄອຄອນ (Icons) ຫຼື ກຣາບ ມາແທນທີ່ຕົວໜັງສື ເພື່ອໃຫ້ຄົນເບິ່ງເຂົ້າໃຈງ່າຍ.

  • ສີ ແລະ ຄວາມກົງກັນຂ້າມ (Contrast): * ຖ້າພື້ນຫຼັງສີເຂັ້ມ ➡️ ຕົວໜັງສືຕ້ອງສີແຈ້ງ (ເຊັ່ນ: ພື້ນດຳ ຕົວໜັງສືຂາວ).

    • ຖ້າພື້ນຫຼັງສີແຈ້ງ ➡️ ຕົວໜັງສືຕ້ອງສີເຂັ້ມ.

    • ບໍ່ຄວນໃຊ້ສີສັນລາຍຕາເກີນໄປໃນໜ້າດຽວ (ຄວນຄຸມໂທນ 2-3 ສີ).

  • ຂະໜາດຕົວໜັງສື (Font): ຫົວຂໍ້ຕ້ອງໃຫຍ່ເດັ່ນຊັດ, ເນື້ອໃນຕ້ອງໃຫຍ່ພໍທີ່ຄົນນັ່ງຫຼັງຫ້ອງຈະອ່ານເຫັນ (ແນະນຳຂະໜາດ 24pt ຂຶ້ນໄປ) ແລະ ເລືອກຟອນທີ່ອ່ານງ່າຍ ບໍ່ມີລວດລາຍຫຼາຍເກີນໄປ.

ພາກທີ 4: ເຕັກນິກໃນຂະນະທີ່ນຳສະເໜີ (Delivery Techniques)

ສະໄລ້ງາມແລ້ວ, ຄົນນຳສະເໜີກໍຕ້ອງກຽມຕົວໃຫ້ພ້ອມ:

  • Eye Contact (ການສົບຕາ): ຕ້ອງມອງໜ້າຜູ້ຟັງ ໝູນວຽນໄປທົ່ວຫ້ອງ, ຫ້າມຫັນຫຼັງໃຫ້ຜູ້ຟັງເພື່ອອ່ານສະໄລ້ຢູ່ໜ້າຈໍເດັດຂາດ. ສະໄລ້ເປັນພຽງສື່ປະກອບ ແຕ່ຕົວຜູ້ເວົ້າຄືຈຸດສູນກາງ.

  • Body Language (ພາສາກາຍ): ຢືນໃຫ້ສະຫງ່າ, ມືສາມາດເຄື່ອນໄຫວເພື່ອປະກອບການອະທິບາຍໄດ້, ບໍ່ຄວນເອົາມືລົກຖົງ ຫຼື ກອດເອິກ.

  • Voice (ນໍ້າສຽງ): ເວົ້າໃຫ້ດັງຟັງຊັດ, ປັບຈັງຫວະຊ້າ-ໄວ, ໜັກ-ເບົາ ຕາມເນື້ອເລື່ອງ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຜູ້ຟັງຮູ້ສຶກເບື່ອໜ່າຍ.

  • Practice (ການຝຶກຊ້ອມ): ຄວາມໝັ້ນໃຈເກີດຈາກການຊ້ອມ. ໃຫ້ຊ້ອມເວົ້າຈັບເວລາຕົວຈິງກ່ອນຂຶ້ນນຳສະເໜີສະເໝີ.

  • ນີ້ແມ່ນ ບົດສອບເສັງ (ແບບທົດສອບ) ສຳລັບປະເມີນຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງນັກຮຽນ ຫຼັງຈາກທີ່ຮຽນຈົບບົດ "ການສ້າງ ແລະ ນຳສະເໜີປະສົບການດ້ວຍເຄື່ອງມື ICT" ແລ້ວ. ບົດສອບເສັງແບ່ງອອກເປັນ 3 ພາກ ເພື່ອວັດແທກທັງຄວາມຈຳ, ຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະ ການນຳໃຊ້ຕົວຈິງ.

    📝 ບົດສອບເສັງວິຊາ ໄອຊີທີ (ICT) ຂັ້ນ ມ.7

    ຫົວຂໍ້: ການສ້າງ ແລະ ນຳສະເໜີປະສົບການ

    ເວລາ: 45 ນາທີ | ຄະແນນລວມ: 10 ຄະແນນ

    ພາກທີ 1: ຄຳຖາມປາລະໄນ (ເລືອກຂໍ້ທີ່ຖືກຕ້ອງທີ່ສຸດ) - ຂໍ້ລະ 0.5 ຄະແນນ (ລວມ 2.5 ຄະແນນ)

    1. ອົງປະກອບສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງການນຳສະເໜີ (Presentation) ທີ່ດີ ແມ່ນຫຍັງ?

    ກ. ການກັອບປີ້ເນື້ອໃນຈາກປຶ້ມມາໄວ້ໜ້າຈໍໃຫ້ຄົບຖ້ວນ

    ຂ. ການເລົ່າເລື່ອງ (Storytelling) ທີ່ເຮັດໃຫ້ຜູ້ຟັງເຂົ້າໃຈ ແລະ ເຫັນພາບ

    ຄ. ການໃຊ້ເວລາເວົ້າໃຫ້ນານທີ່ສຸດເທົ່າທີ່ຈະເຮັດໄດ້

    ງ. ການໃສ່ລວດລາຍສີສັນໃຫ້ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໜຶ່ງສະໄລ້

    2. "ກົດ 6x6" ໃນການອອກແບບສະໄລ້ ໝາຍເຖິງຫຍັງ?

    ກ. ໃຊ້ເວລາເວົ້າ 6 ນາທີ ແລະ ຕອບຄຳຖາມ 6 ນາທີ

    ຂ. ໜຶ່ງສະໄລ້ຄວນມີ 6 ສີ ແລະ ໃຊ້ຮູບພາບ 6 ຮູບ

    ຄ. ໜຶ່ງໜ້າສະໄລ້ບໍ່ຄວນມີເກີນ 6 ແຖວ ແລະ ໜຶ່ງແຖວບໍ່ຄວນເກີນ 6 ຄຳ

    ງ. ຕ້ອງມີສະໄລ້ຢ່າງໜ້ອຍ 6 ໜ້າ ແລະ ສູງສຸດບໍ່ເກີນ 60 ໜ້າ

    3. ຖ້າພື້ນຫຼັງ (Background) ຂອງສະໄລ້ເປັນ "ສີດຳເຂັ້ມ", ຕົວໜັງສືຄວນເປັນສີຫຍັງເພື່ອໃຫ້ອ່ານງ່າຍທີ່ສຸດ?

    ກ. ສີແດງເຂັ້ມ

    ຂ. ສີນໍ້າຕານ

    ຄ. ສີຟ້າເຂັ້ມ

    ງ. ສີຂາວ ຫຼື ສີແຈ້ງ

    4. ຂໍ້ໃດຕໍ່ໄປນີ້ເປັນພຶດຕິກຳທີ່ "ບໍ່ຄວນເຮັດ" ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງນຳສະເໜີຢູ່ໜ້າຫ້ອງ?

    ກ. ການປັບປ່ຽນນໍ້າສຽງໜັກ-ເບົາໃຫ້ນ້າສົນໃຈ

    ຂ. ການຍ່າງ ຫຼື ໃຊ້ພາສາກາຍປະກອບການອະທິບາຍ

    ຄ. ການຫັນຫຼັງໃຫ້ຜູ້ຟັງເພື່ອອ່ານຕົວໜັງສືຢູ່ໜ້າຈໍ

    ງ. ການສົບຕາຜູ້ຟັງໃຫ້ທົ່ວເຖິງ

    5. ໂປຣແກຣມ ຫຼື ແອັບພລິເຄຊັນໃດ ທີ່ນິຍົມນຳມາໃຊ້ໃນການອອກແບບສະໄລ້ນຳສະເໜີ?

    ກ. Microsoft Excel ແລະ Calculator

    ຂ. Canva, Google Slides ແລະ PowerPoint

    ຄ. Microsoft Word ແລະ Notepad

    ງ. CapCut ແລະ Adobe Audition

    ພາກທີ 2: ຄຳຖາມຖືກ-ຜິດ (ໝາຍ ✔️ ໃສ່ຂໍ້ທີ່ຖືກ ແລະ ❌ ໃສ່ຂໍ້ທີ່ຜິດ) - ຂໍ້ລະ 0.5 ຄະແນນ (ລວມ 2.5 ຄະແນນ)

    [ ] 1. ການໃຊ້ຮູບພາບ 1 ຮູບ ສາມາດສື່ສານຄວາມໝາຍໄດ້ດີກວ່າການຂຽນຕົວໜັງສືຍາວໆເຕັມໜ້າຈໍ.

    [ ] 2. ເພື່ອໃຫ້ສະໄລ້ອ່ານງ່າຍ ຄວນເລືອກໃຊ້ຂະໜາດຕົວໜັງສືທີ່ນ້ອຍໆ ເພື່ອຈະໄດ້ໃສ່ເນື້ອໃນໄດ້ຫຼາຍໆ.

    [ ] 3. ໂຄງສ້າງການເລົ່າປະສົບການທີ່ດີ ຄວນມີການເລົ່າເຖິງ "ອຸປະສັກ ແລະ ວິທີແກ້ໄຂ" ເພື່ອໃຫ້ເລື່ອງໜ້າສົນໃຈຂຶ້ນ.

    [ ] 4. Eye Contact ຫຼື ການສົບຕາຜູ້ຟັງ ບໍ່ຈຳເປັນຖ້າເຮົາມີສະໄລ້ທີ່ອອກແບບມາງາມແລ້ວ.

    [ ] 5. ກ່ອນຈະເປີດຄອມພິວເຕີເຮັດສະໄລ້ ເຮົາຄວນຮ່າງໂຄງສ້າງເນື້ອໃນລົງໃນເຈ້ຍ (Storyboard) ກ່ອນສະເໝີ.

    ພາກທີ 3: ຄຳຖາມອັດຕະໄນ (ຂຽນອະທິບາຍ) - ລວມ 5 ຄະແນນ

    1. ຈົ່ງອະທິບາຍໂຄງສ້າງ 4 ຂັ້ນຕອນຂອງການຂຽນເນື້ອໃນເລົ່າປະສົບການ (The 4-Step Story) ວ່າມີຫຍັງແດ່? (2.5 ຄະແນນ)

    ຕອບ: ........................................................................................................................................

    ................................................................................................................................................

    ................................................................................................................................................

    2. ໃນການນຳສະເໜີຜົນງານໜ້າຫ້ອງ, "ພາສາກາຍ (Body Language) ແລະ ການສົບຕາ (Eye Contact)" ມີຄວາມສຳຄັນແນວໃດ? ຈົ່ງອະທິບາຍ. (2.5 ຄະແນນ)

    ຕອບ: ........................................................................................................................................

    ................................................................................................................................................

    ................................................................................................................................................

    🔑 (ສຳລັບອາຈານ) ສະເລີຍຄຳຕອບ / Answer Key

    ສະເລີຍພາກທີ 1 (ປາລະໄນ):

    1. ຂ | 2. ຄ | 3. ງ | 4. ຄ | 5. ຂ

    ສະເລີຍພາກທີ 2 (ຖືກ-ຜິດ):

    1. [ ✔️ ] ຖືກ

    2. [ ❌ ] ຜິດ (ຄວນໃຊ້ຕົວໜັງສືໃຫຍ່ຢ່າງໜ້ອຍ 24pt ໃຫ້ຄົນນັ່ງຫຼັງຫ້ອງເຫັນ)

    3. [ ✔️ ] ຖືກ

    4. [ ❌ ] ຜິດ (ການສົບຕາສຳຄັນຫຼາຍເພື່ອດຶງດູດຄວາມສົນໃຈຜູ້ຟັງ)

    5. [ ✔️ ] ຖືກ

    ສະເລີຍພາກທີ 3 (ແນວທາງການໃຫ້ຄະແນນອັດຕະໄນ):

    • ຂໍ້ 1: ນັກຮຽນຕ້ອງຕອບໃຫ້ຄົບ 4 ຂັ້ນຕອນຄື: 1) ເປີດເລື່ອງໃຫ້ໜ້າສົນໃຈ/ແນະນຳຕົວ, 2) ເລົ່າເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນ/ການໃຊ້ ICT, 3) ເລົ່າເຖິງອຸປະສັກ/ວິທີແກ້ໄຂບັນຫາ, ແລະ 4) ສະຫຼຸບບົດຮຽນທີ່ໄດ້ຮັບ.

    • ຂໍ້ 2: ນັກຮຽນຄວນອະທິບາຍໄດ້ວ່າ: ການສົບຕາ ແລະ ພາສາກາຍທີ່ດີ ຊ່ວຍສ້າງຄວາມໝັ້ນໃຈໃຫ້ຜູ້ເວົ້າ, ເຮັດໃຫ້ຜູ້ຟັງຮູ້ສຶກມີສ່ວນຮ່ວມ, ດຶງດູດຄວາມສົນໃຈບໍ່ໃຫ້ຜູ້ຟັງເບື່ອໜ່າຍ, ແລະ ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າເຮົາບໍ່ໄດ້ຂຶ້ນມາເພື່ອ "ອ່ານ" ແຕ່ຂຶ້ນມາເພື່ອ "ເລົ່າເລື່ອງ" ໃຫ້ຟັງແທ້ໆ.